Nhãn: Sách mới
Điều gì khiến một quy ước xã hội tồn tại hàng trăm năm rồi bỗng nhiên sụp đổ chỉ sau một câu nói? Vì sao có những điều “ai cũng biết” nhưng không ai dám nói ra? Và tại sao lời nói gián tiếp, sự im lặng hay một ánh nhìn lại có thể mang sức nặng xã hội lớn hơn cả sự thật?
“Khi ai cũng biết rằng ai cũng biết” là một công trình khoa học nhận thức quan trọng của Steven Pinker, xoay quanh một khái niệm trung tâm nhưng có sức giải thích đặc biệt rộng: tri thức chung (common knowledge). Pinker cho thấy rằng nhiều hiện tượng cốt lõi của đời sống xã hội - từ ngôn ngữ, quy ước, quyền lực, tiền tệ cho đến né tránh, giả vờ hay tẩy chay - không được quyết định bởi ý định hay đạo đức cá nhân, mà bởi việc một thông tin có trở thành tri thức chung hay không.
Tri thức chung không đơn giản là “điều mà ai cũng biết”. Đó là trạng thái trong đó mọi người biết một điều, biết rằng người khác cũng biết, và biết rằng người khác biết rằng mình biết - một cấu trúc nhận thức mang tính đệ quy. Chính sự khác biệt này khiến một phát ngôn công khai, dù không cung cấp thông tin mới, vẫn có thể làm thay đổi trật tự xã hội.